Bieszczady noclegi

Naszą dewizą jest szybkość...

  • Zwiększ rozmiar czcionki
  • Domyślny  rozmiar czcionki
  • Zmniejsz rozmiar czcionki

Mrzyglód

Email Drukuj PDF

Wieś, niegdyś miasteczko w dolinie Sanu, na lewym brzegu rzeki, na Pogórzu Dynowskim.  Leży przy drodze wiodącej z Sanoka doliną Sanu do Ulucza, w miejscowości skrzyżowanie z drogą w kierunku Tyrawy Wołoskiej. Obecnie mieszka tu 436 osób. Istnieje ośrodek zdrowia, poczta, Ochotnicza Straż Pożarna, Wiejski Dom Kultury, dwa sklepy spożywcze, przystanek PKS.

Historia
Miejscowość  wzmiankowana w połowie XIV wieku, końcem XIV wieku własność Władysława Opolczyka.
12 września 1425 Władysław Jagiełło powierzył Matiaszowi ze Zboisk założenie miasta na prawie niemieckim. W 1431 roku król nadaje miastu prawo odbywania 2 jarmarków w roku: przez tydzień przed Zielonymi Świątkami i przed Narodzeniem Najświętszej Panny Marii oraz targów tygodniowych wg zwyczaju miast Sanoka i Krosna. Parafia rzymsko-katolicka wzmiankowana jest w 1410 roku, w 1424  powstaje kościół. Informację o istnieniu parafii prawosławnej znajdujemy pod datą 1515. W 1435 roku wybuch w mieście pożar, o który mieszczanie oskarżyli 3 mieszkańców Hłomczy i Tyrawy (?). Królowa Zofia, mając oprawę na starostwie sanockim  nadaje, z powodu pożaru wolność opłat na 3 lata 15 mieszczanom.  W latach 1492, 1498 i 1624 miasto niszczą napady tatarskie. W 1547 r. Zygmunt I Stary, ustanowił  jarmarki: na Boże ciało, św. Bartłomieja i Nowy Rok. Następne zniszczenia przynosi najazd wojsk Rakoczego w 1657 roku. W 1616 roku pojawia się nowa nazwa miejscowości – „miasteczko Mrziglod”. W XVII wieku Mrzygłód znany był z wyrobu ceramiki. Tradycja garncarska przetrwała tu do połowy XX wieku. Najznamienitsze rody garncarskie to: Krzanowscy, Sokołowscy, Starościakowie, Chutkowscy, Raszkiewiczowie, Rudniccy.  Niestety, obecnie  rzemiosło to znikło zupełnie. Mrzygłód pozostawał miastem królewskim od 1431 do 1772 r. W siedemnastym wieku rozpoczął się jego powolny upadek gospodarczy. Wydatnie przyczyniły się do tego wspomniane najazdy obcych wojsk, jak i liczne pożary i powodzie.
Według miejscowej tradycji zmianę nazwy miasta  z Tyrawa na Mrzygłód spowodowała epidemia tyfusu, która wybuchła  na wskutek nieurodzaju, podczas której zmarło wielu mieszkańców. W siedemnastym i osiemnatym stuleciu Mrzygłód stanowił ośrodek klucza dóbr, do którego należała Dobra i Łodzina.
Na dawnym rynku miejskim stał  w XVIII w. drewniany ratusz, który spłonął prawdopodobnie podczas ostatniego pożaru miasta w 1855 r. Ostatecznie prawa miejskie utracił Mrzygłód w 1955 r.
Istnieje hipoteza, iż około 1430 roku San zmienił koryto, dzieląc miejscowość na dwie, oddzielne osady – obecnie Mrzygłod, leżący na prawym brzegu oraz wieś Tyrawa Solna, leżąca na lewym. W siedemnastym wieku, w popularnym użyci była również nazwa Miasteczko, w odniesieniu do Mrzygłodu. Mieszkańcy Mrzygłodu trudnili się również flisactwem, spławiając sól, drewno, dziegieć i ceramikę. Pracowali tu również rzemieślnicy wszystkich niemal profesji. Na początku dwudziestego wieku zbudowano na „Kikowej Górze” kopalnie ropy naftowej. Na wschód od rynku istniała żydowska bożnica, zniszczona w czasie II wojny.


Zabytki
1. Kościół parafialny p.w. Rozesłania Apostołów. Wzniesiony w 1 ćwierci XV wieku, prawdopodobnie jest to  
rok 1424, został zniszczony w 1624 r. Przez Tatarów w 1624 roku. Wielokrotnie odnawiany i przerabiany – w  latach 1624, 1881,1934, 1865 - zatracił gotyckie cechy. Orientowany, murowany z kamienia łamanego, 
potynkowany, jednonawowy.  Wewnątrz sklepienia zapewne z XVII wieku. W prezbiterium krzyżowo-
kolebkowe, w nawie pozorne – kolebkowe, , w zakrystii kolebkowe. Pod kościołem niedostępne krypty
grobowe. Okna zmieniono w 1934 roku. Portal z prezbiterium do zakrystii prostokątny, profilowany,
kamienny z pierwszej połowy XVI wieku.  Z zewnątrz kościół opięty jednouskokowymi szkarpami z 
kapnikami. Dachy dwuspadowe, pokryte blachą. Nad nawą wieżyczka syganturkowa.  W ołtarzu    
głównym
obraz Chrystusa Króla z datą 1660.  Chrzcielnica drewniana z 1 połowy XVIII wieku. Pod ołtarzem  
głównym grób Krzysztofa Bartłomieja Scholackiego. 
Przy kościele murowana dzwonnica parawanowa wzniesiona w 1836 roku.
Miejscowa legenda mówi, że przy budowie  kościoła pracowali krzyżacy – jeńcy spod Grundwaldu.

2. Cerkiew p.w. Zaśnięcia Bogurodzicy z 1901 roku., murowana, orientowana, potynkowana. Wzniesiona w miejscu starszej, która spłonęła podczas pożaru w 1893 roku.  Zamieniona po wysiedleniach na magazyn, obecnie w ruinie.

3. Zabytkowy układ architektoniczny rynku – domy wzdłuż pierzei rynku wzniesione po pożarze w 1893 roku.  Ustawione do niego kalenicowo lub szczytowo, drewniane, konstrukcji zrębowej. Parterowe, na murowanych piwnicach . Dachy dwuspadowe, kryte blachą, szczyty szalowane deskami, niekiedy z ozdobną wycinanką.

4. Kuźnia – rynek, dom  nr 12, Zbudowana końcem dziewiętnastego wieku. Konstrukcji zrębowej, połączony z budynkiem gospodarczym.

5. Młyn wodny – położony w przysiółku Juhnie. Wzniesiony około 1900 r. Konstrukcji zrębowej, połączony z budynkiem gospodarczym. Funkcjonował do 1950 roku. 

6. Kapliczki murowane, potynkowane, z dziewiętnastego stulecia.

7. Stary cmentarz – położony na płn. – zach. od rynku. Zachowana dziewiętnastowieczna kamieniarka.

8. Pomnik Władysława Jagiełły postawiony w 1910 roku na rynku miejskim, został zniszczony przez Niemców w 1942 r. W 1960 roku pomnik odtworzono.


Szlaki
Pieszy szlak dydaktyczny - Szlak Ikon, znakowany kolorem niebieskim.
Rowerowy szlak dydaktyczny – Szlak Nadsańskich Umocnień – znakowany kolorem czarnym.
Szlak wodny – Błękitny San.

 

Reklamy





podkarpacie24.pl bieszczady24.pl noclegibieszczady.pl