Bieszczady noclegi

Naszą dewizą jest szybkość...

  • Zwiększ rozmiar czcionki
  • Domyślny  rozmiar czcionki
  • Zmniejsz rozmiar czcionki

Kuźmina

Email Drukuj PDF

Kuźmina (ok. 440 m n.p.m.) – to wieś położona w górnej części dopływu Tyrawskiego Potoku u północnych podnóży Margla (608 m) w rozgałęzieniu ważnych dróg handlowych należy do najstarszych osad Podkarpacia. Tutaj odkryto m.in. krzemienną siekierkę z neolitu i ślady starego osadnictwa.

Ważniejsze epizody z przeszłości:
1480
r. – wieś już istniała i jest wymieniona w źródłach jako osada wołoska założona przez ród Tyrawskich.
1497 r. – kolejne informacje źródłowe potwierdzają istnienie wsi.
1500 r. – mieszkańcom nie przysługuje już zwolnienie od płacenia czynszu.
XVI w. – istniał tutaj ufortyfikowany dwór „fortalitium”.
XIX w – Kuźmina należała do Pieściorowskich, a pod koniec stulecia do Michała i Katarzyny Woźniaków. Oni to wystawili obok cerkwi istniejącą do dziś małą neogotycką kaplicę grobową.
1880 r. – wieś położona 7 km od Tyrawy Wołoskiej, 15 km od stacji kolejowej w Załużu, 10 km od Birczy i 26 km od Dobromila należała administracyjnie do powiatu dobromilskiego. Składała się z dwóch części: Kuźminy Dolnej i Górnej, a szczyt 618 m nosił nazwę Niedźwiedzie (dziś Poręba).
Wieś należała wówczas do rzymsko-katolickiej parafii w Tyrawie Woloskiej i grecko-kat. parafii w Leszczawie Górnej. Posiadała cerkiew z 1814 r. i kaplicę murowaną, w której odprawiano czasami Mszę Św. Według spisu z 1880 r. mieszkało tutaj 650 osób, w tym 85 na obszarze dworskim. Według wyznania 560 z nich wyznawało obrządek rzymsko-kat., a 90 osób grecko-katolicki. We wsi nie było Żydów.
Do wsi należał znaczny areał gruntów rolnych: własność większa dworska miała 575 morgów roli ornej, 48 – łąk i ogrodów, 23 – pastwisk, 1025 – lasu; własność mniejsza gromady 811 morgów ziemi ornej, 68 – łąk i ogrodów, 57 – pastwisk i 50 – lasu.
1945 r. – 22 X sotnia „Burłaka” przeprowadziła atak na sztab 30 p.p. i samodzielne pododdziały pułkowe w Kuźminie. Zabito wg. danych wojskowych 1 oficera, 4 podoficerów, 5 szeregowców (10 osób), wg. UPA ok. 90 żołnierzy. Równocześnie UPA zaatakowała Birczę i posterunek MO w Wojtkowej, który spalono, a załogę wymordowano.

Warto zobaczyć:

  1. Drewnianą dwudzielną cerkiew greckokatolicką p.w. św. Dymitra z 1814 r. nakrytą jednokalenicowym dachem z małą sygnaturką nad nawą. Wyposażenie wnętrza uległo zniszczeniu. Dziś świątynia jest kościołem rzymsko-kat.
  2. Murowaną neogotycką kaplicę Woźniaków istniejącą przed 1880 r.
  3. Kilka starych chałup
  4. Fragmenty fortyfikacji dworskich we wschodniej, najwyżej położonej części wsi. Zabudowania dworu nie zachowały się.
  5. Projektowany rezerwat przyrody „Las jodłowy w Kuźminie” o pow. 100 ha
  6. W pobliskiej Leszczawce (za wzgórzem) znajdują się jedyne w Polsce złoża diatomitów i ziemi okrzemkowej odkryte w 1955 r. Ciągną się one pasmem dł. 17 km do Huty Poręby. Zasoby te są ogromne i szacowane na ok. 100 mln m3.
    Minerały te posiadają już ponad 500 zastosowań w gospodarce m.in. dzięki swoim właściwościom fizycznym jak lekkość, porowatość, wysoka zdolność absorbcji. Są stosowane do wypełniania filtrów, w przemyśle farmaceutycznym, chemicznym, rafineryjnym, przetwórczym w budownictwie itp. Nie są dotychczas eksploatowane.
  7. W pobliżu Kuźminy dokonano jednego z najgłębszych odwiertów ropy naftowej do głębokości 6500 m.

Opracował Stanisław Orłowski

 

Reklamy





podkarpacie24.pl bieszczady24.pl noclegibieszczady.pl